Fizyoterapi, hareketi ve günlük işlevi korumaya, geri kazanmaya ve geliştirmeye yönelik bir sağlık alanıdır. Egzersiz, elle uygulanan teknikler ve eğitimle; ağrının, yaralanmanın, ameliyatın ya da bir hastalığın hareketinizde bıraktığı etkiyle çalışır.
Bu yazıda fizyoterapinin ne olduğunu, hangi durumlarda başvurulduğunu, seanslarda neler yapıldığını ve nerede durduğunu anlatıyoruz.
Fizyoterapi ile fizik tedavi aynı şey mi?
Günlük dilde çoğu zaman aynı anlamda kullanılıyor. “Fizik tedavi” daha yaygın bir ifade ve hastanelerin fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümlerini de anlatıyor. “Fizyoterapi” ise fizyoterapistin yaptığı işin adı.
Bir fizik tedavi sürecinde tanıyı hekim koyar ve tedaviyi yönlendirir; egzersizleri planlayan ve programı uygulayan çoğunlukla fizyoterapisttir. İki mesleğin farkını fizyoterapist ile FTR hekimi arasındaki fark yazısında ayrıntılı anlattık.
Hangi durumlarda başvurulur?
Fizyoterapi tek bir hastalığa değil, hareketi etkileyen pek çok duruma yöneliktir. En sık karşılaşılanlar:
- Bel, boyun ve sırt ağrıları: bel ve boyun fıtığı, duruşa bağlı yüklenmeler, uzun süre masa başında çalışmanın etkileri.
- Ameliyat ve yaralanma sonrası: diz ve kalça protezi, bağ yaralanmaları, kırık sonrası hareket kısıtlılığı.
- Duruş bozuklukları ve skolyoz: omurga eğriliklerinde egzersiz ve düzenli takip.
- Nörolojik durumlar: inme (felç), Parkinson, multipl skleroz gibi durumlarda denge, yürüme ve günlük yaşam becerileri.
- Çocuklar: gelişimsel ihtiyaçlar ve hareketle ilgili güçlükler.
- Gebelik ve doğum sonrası: hekim onayıyla, değişen bedene uygun egzersiz.
- Sporla ilgili sorunlar: zorlanmalar, tekrarlayan ağrılar ve spora dönüş süreci.
Seanslarda neler yapılır?
Her program bir değerlendirmeyle başlar. Fizyoterapist şikâyetinizi dinler; hareket açıklığınızı, kas kuvvetinizi, duruşunuzu ve günlük işlerinizi nasıl yaptığınızı inceler. Program bu değerlendirmeye göre kurulur ve genellikle şu araçları bir arada kullanır:
- Egzersiz: Fizyoterapinin temeli. Kuvvet, esneklik, denge ve koordinasyon için kişiye göre seçilir, ilerledikçe zorlaştırılır.
- Manuel terapi: Eklemlere ve yumuşak dokulara elle uygulanan teknikler.
- Elektroterapi ve sıcak-soğuk uygulamalar: Gerektiğinde, programın yardımcı bir parçası olarak.
- Eğitim: Ağrınızı neyin artırıp neyin azalttığını anlamak, günlük hareketleri ve çalışma düzenini ayarlamak.
- Ev programı: Seanslar arasında yapacağınız egzersizler. Seanslarda çalışılanların günlük yaşama taşınması büyük ölçüde buna bağlıdır.
İlk seansta nelerin olacağını ilk fizyoterapi seansı nasıl geçer? yazısında adım adım anlattık.
Fizyoterapinin sınırları
Fizyoterapist tanı koymaz, ilaç yazmaz, enjeksiyon yapmaz ve MR, röntgen gibi tetkikler istemez; bunlar hekimin işidir. Bu yüzden ağrı, yaralanma ya da ameliyat sonrası gibi durumlarda süreç genellikle hekim değerlendirmesiyle başlar ve fizyoterapi programı bu tanının üzerine kurulur.
Fizyoterapi bir süreçtir; kaç seans süreceği şikâyete, hedefe ve düzenli çalışmaya göre değişir. Bunu fizyoterapi kaç seans sürer? yazısında ele aldık.
Ne zaman önce hekime başvurmalısınız? Ağrı ani ve çok şiddetli başladıysa, düşme ya da kaza gibi bir travmanın ardından geldiyse, kolunuza veya bacağınıza yayılan uyuşma ya da güç kaybı varsa, ateş, açıklanamayan kilo kaybı ya da gece uykudan uyandıran ağrı eşlik ediyorsa fizyoterapiden önce bir hekime görünün. İdrar veya dışkı kontrolünde sorun ya da kasık bölgesinde uyuşma gibi belirtilerde vakit kaybetmeden acil servise başvurun.
Afyon’da fizyoterapi
Afyonkarahisar’da fizyoterapiye hastanelerin fizik tedavi ve rehabilitasyon bölümlerinde ya da özel fizyoterapi ve danışmanlık merkezlerinde başlanabilir. Elafiz Fizyoterapi ve Pilates, Erenler’deki stüdyosunda fizyoterapi, manuel terapi, klinik pilates ve reformer pilates hizmeti veriyor; hizmetlerin ayrıntıları elafiz.com’da.